Met foto’s is van alles aan de hand, de ene foto verdwijnt geruisloos in de prullenbak, de andere wordt overal getoond en voor veel geld verkocht. Hoe komt dat? Dat is een makkelijke vraag met een moeilijk antwoord.
In zijn 2e column probeert Gerben Ferwerda het tóch. Gerben is LAFV-lid en schrijft vaker columns en kritieken. Reacties zijn van harte welkom!
Ook een (gast)column schrijven? Stuur een mailtje aan communicatie@lafv.nl.
Wat boeit in een foto? – column door Gerben Ferwerda
Met foto’s is van alles aan de hand, de ene foto verdwijnt geruisloos in de prullenbak, de andere wordt overal getoond en voor veel geld verkocht. Hoe komt dat? Dat is een makkelijke vraag met een moeilijk antwoord, dat ik hier ook niet kan geven. Ik kan wel iets vertellen over wat een afbeelding in elk geval de moeite waard maakt. Wat maakt een beeld boeiend? Daar is vanuit de psychologie van het kijken al een deelantwoord op te geven. De ogen, samen met de hersenen reageren heel primair. Het oog houdt niet zo van chaos. Als er alleen maar vaagheid te zien is wordt er toch gezocht naar een beeld, zoals de witte wieven die in veel indo- Germaanse sagen voorkomen (foto 1).
Een ander voorbeeld van wat het oog wil is de foto van Cynthia van der Brugge (foto 2), waarbij vrijwel iedereen in een platgetrapt nat papiertje een vrouwenfiguur ziet. Blijkbaar zoekt het menselijk oog vooral naar de menselijke figuur. Alles wat met mensen te maken heeft (het gezicht, delen of gehelen van het lichaam, het oog, een hand, een buik) is boeiend voor een kijker.
Er zijn kunstcritici die het kijken naar een foto in tweeën hakken, eerst moet het oog geboeid worden. Dat is vooral moeilijk wanneer het beeld concurrentie heeft, wanneer het oog kan kiezen uit veel afbeeldingen zoals tijdens het surfen op internet of bij het bladeren door een tijdschrift gebeurt. Foto’s met mensen erop doen het goed, bijvoorbeeld op de websites van uitzendorganisaties, zonder uitzondering worden daar jonge mensen getoond die je lachend aankijken. Reclamemakers hebben dat al lang uitgezocht, kijken zelfs naar de manier waarop het oog over een pagina beweegt, via een aantrekkelijke afbeelding naar de banner waar de aanbieding wordt gedaan (foto 3).
Daarna moeten de hersenen geprikkeld worden, bijvoorbeeld door in de foto iets geks, iets zeldzaams, iets raadselachtigs enzovoort te laten zien. Maar dat laatste is nu juist heel lastig, omdat mensen van nu erg verwend zijn. Een vrouw met kattenoren doet het niet meer, en een man die een zeer grote kei omhoog tilt evenmin, dat hebben we al zo vaak gezien. Maar waarom is dit (foto van Henri Cartier- Bresson) dan zo’n boeiende foto?
De springende man is onscherp, er komen allerlei zaken in beeld die ogenschijnlijk niks met elkaar te maken hebben? En er zijn geen lachende jonge mensen in beeld die iets geks doen. Weet u het? Is het de springende man, waardoor we als kijker ook uitgedaagd worden te gaan springen, of is het het water, waar de man in terecht zal komen? Of is het het verhaal dat je bij de foto kan bedenken? Laat het me weten, dan gaan we verder over hoe je een foto aantrekkelijk maakt en hoe je een beeld opbouwt.
Gerben Ferwerda is lid van de LAFV.
Reacties op deze column zijn van harte welkom (hieronder of via Gferwerda@live.nl).
Bronvermelding foto’s:
- http://oeith.co.uk/category/etheric/
- Foto van Cynthia van der Brugge
- http://www.startpeople.nl/
- http://www.laurencemillergallery.com/